Blog Grzegorza K.

W Tygodniku Powszechnym z 6 lutego dość trudna w odbiorze dyskusja o sumieniu. Trudna – ponieważ każdy z dyskutantów (trzech: dwóch filozofów i psycholog) wypowiadał swoje myśli wychodząc z różnych założeń. Dotykali zjawiska niewątpliwie obiektywnego, jakim jest sumienie, opisując je każdy jakoś inaczej.

Ks. Szostek, etyk z KUL-u reprezentował wizję “systemową” – wizję, która ujmuje całość rzeczywistości: kosmos, świat materialny, świat duchowy, człowieka i Boga syntetycznie, w miarę spójny sposób. Prof. Filek, filozof z UJ, patrzył “fenomenologicznie” – jego uwagi wyrastały z namysłu nad podstawowym ludzkim doświadczeniem. Z kolei Ewa Woydyłło dotykała tematu psychologicznie, sięgając do swoich doświadczeń terapeutycznych.

Dyskusja – powtórzę – trudna w odbiorze, niemniej skłania czytelnika do zaangażowania, do postawienia pytania o swoje własne sumienie. Czy go słucham? Czy słyszę głos sumienia, a nie podróby narzuconej mi przez wychowanie, normy społeczne itp? Głos sumienia może brzmieć fałszywie – rozmówcy poruszali też kwestię wychowania dobrego sumienia. Istotnie, czasem może się wydawać, że wiem, w czym postąpiłem źle – tymczasem prawdziwe, niszczące mnie i innych zło pozostaje poza sferą świadomości.

Trudno pisać o sumieniu, bo i temat – jak sumienie – bardzo głęboki i intymny.

Więc na koniec cytat z wypowiedzi Ewy Woydyłło o sześciu najgłębszych wyrzutach sumienia. Lista sześciu podstawowych weryfikacji, które dopadają człowieka.

• Zdrada siebie, sprzeniewierzenie się sobie.
• Zdrada – okłamanie, zaniedbanie, odrzucenie – tych, których kocham.
• Niezadbanie o dobro, którego nie pomnożyłem, ale zaprzepaściłem.
• Nienawiść – gniew, złość, nieumiejętność przebaczenia – tkwiąca we mnie, jak ość w gardle.
• Niekochanie nikogo, uczuciowa jałowość, która może zapanować nawet w małżeństwie.
• Poczucie, że krzywdzę ziemię, że przyczyniam się do brzydoty, robię coś, co plugawi świat wokół mnie.

Sześć win, o których człowiek się często nawet nie zająknie.